Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyelerinin EDİRNE’de “AİLE HEKİMLİĞİ” uygulamasına yönelik görüş ve önerilerine ulaşmak için...

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı
Öğretim Üyelerinin EDİRNE’de ve “AİLE HEKİMLİĞİ” uygulamasına yönelik görüş ve önerileri

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı öğretim üyeleri olarak bizim çalışma alanımız içinde olan “Sağlık Örgütlenmesi” ve “Sağlık Hizmetlerinin Sunumu” açısından Edirne’de başlatılması planlanan Aile Hekimliği sisteminin temel sağlık hizmetlerine olası etkilerine ilişkin görüşlerimizi İl’imizin en üst yetkilisi olarak Sayın Valimize iletmek amacıyla bu raporu sunuyoruz.

             Bu raporda kısaca Edirne’mizin Aile Hekimliği öncesi dönemdeki sağlık hizmetleri sunumu açısından bir değerlendirmesini sunmak, daha sonra Aile Hekimliği sisteminin uygulandığı Düzce’de yaşanan sorunlar ışığında Edirne’de yaşanabilecek sorunları ve çözümü için önerilerimizi iletiyoruz.

            224 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun ile Birinci Basamak sağlık hizmetlerinin temel dayanağı olan “Sağlık Ocağında” ekip anlayışı içerisinde, herkese eşit, ulaşılabilir, ücretsiz bir sağlık hizmeti sunumu sürdürülmektedir ve sağlık hizmeti sunumunda bu sayılan ilkeler vazgeçilmez önemdedir. Aile hekimliği sistemi ile Sağlık Ocağı çalışanları tarafından yürütülen ev ziyaretleri, koruyucu sağlık hizmetleri, halk eğitimleri gibi uygulamaları gerçekleştirmek tamamen olanaksız hale gelecektir.

Sağlık Bakanlığı’nda uzun yıllar Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü yapmış olan Prof. Dr. Zafer Öztek’in Toplum Hekimliği Bülteni’nde (2006-25:2) belirttiği gibi; Aile hekimliği uygulamasının gözle görülür sakıncaları Düzce İli’ndeki pilot uygulamanın kısa deneyimi sonunda ortaya çıkmaya başlamıştır. Düzce’de aşılama yüzdesi düşmüş, aile planlaması uygulamalarında gerileme görülmüş, hekimler arasında rekabete dayalı sürtüşmeler görülmeye başlanmıştır. Düzce uygulamasının en çarpıcı niteliği, programsızlıktır. İl Sağlık Müdürünün bir toplantıda belirttiği gibi bu uygulama hiçbir modele benzememektedir, dolayısıyla “Düzce Modeli” olarak adlandırılmalıdır. Öte yandan bir pilot çalışma olmasına karşın, Düzce uygulamasının bilimsel bir değerlendirmesinin yapılayacağı anlaşılmaktadır. Tarafsız bir grubun değerlendirmesi olmadan bu uygulamayı, el yordamı ile değiştirerek bütün ülkeye yaymak doğru olmayacağı gibi zararlı da olacaktır.

1. Edirne’nin sağlık altyapısı ve sağlık düzeyi göstergeleri ülke geneline göre
kötü müdür?  HAYIR

v      Edirne’de Sağlık Ocaklarının kurulduğu yerler ve personel sayıları uygundur.

v      Edirne’de mevcut sağlık ocaklarının nüfusun onda sekizine uzaklığı 10 kilometreden azdır. Temel sağlık hizmetlerine coğrafi erişim sorunu yoktur.

v      Halen sağlık ocağı sayısı 56’dır. Son beş yılda sağlık ocağı çalışanlarının sayısındaki değişimin-azalmanın- izahı güçtür.  2004 yılına dek sistemli bir azal(t)ma dikkat çekmektedir.

Tablo 1: Nüfusun Sağlık Ocağına Uzaklığı (1999)

Tablo 2: Sağlık Ocaklarında Standart Kadro-Fiili Çalışan Sağlık Personeli ve
Çalışan Başına Düşen Nüfus Sayıları 1999

Tablo 3: Sağlık Ocaklarında Çalışan Sağlık Personelinin yıllara göre dağılımı

2. Sağlık Düzeyi Ölçütleri ülke geneline göre kötü durumda mıdır?  HAYIR

Tablo 4: Edirne İli 2005 Yılına Ait Demografik Bilgiler

Tablo 6: Sağlık Ocaklarında Yapılan İzlemler İle İlgili Bazı Göstergelerin
İllere ve Yıllara Göre Dağılımı Türkiye, 2000-2004

Tablo 7: Edirne’de ve komşu illerde 2004 yılı aşı oranları (%)