Mecburi Hizmet ile ilgili Sık Sorulan Sorular

09 AÄŸustos 2006

• Mecburi hizmet yükümlülüÄŸü nedir?
  Mecburi hizmet (yasal ifadesiyle Devlet hizmeti yükümlülüÄŸü),  5371 sayılı Kanun ile SaÄŸlık Hizmetleri Temel Kanununa eklenen hükümler uyarınca, 05.07.2005 tarihinden sonra mezun olan, uzmanlığını tamamlayan ya da yan dal uzmanlığını tamamlayan tabiplerin, SaÄŸlık Bakanlığı tarafından atandıkları yere göre deÄŸiÅŸen 300 ila 600 gün süreyle görev yapması zorunluluÄŸudur.
   
• Yeni tıp fakültesini bitirenler için süreç nasıl iÅŸleyecek?
  Tıp fakültesini bitiren tabiplerin diplomaları ilgili fakülte dekanlıkları tarafından 15 gün içinde SaÄŸlık Bakanlığı’na gönderilir. SaÄŸlık Bakanlığı diplomaların kendisine gelmesinden sonra iki ay içinde tabibin atamasını yapmak zorundadır.
   
• Mecburi hizmet tercihleri nasıl yapılacak? Tercih yapmazsam ne olur?
  Mecburi hizmete tâbi olanların atamaları mevcut kadrolar arasında kendilerine tercih yapma hakkı tanınarak uygulanmaktadır. Ancak kiÅŸilerin tercih yapmış olmaları bu tercihlerine mutlak surette uyulacağı garantisini vermemektedir. Tabip tarafından tercih yapılabilmesi için öncelikle SaÄŸlık Bakanlığı internet sayfasında yayımlanan kur’aya dâhil edilecek kiÅŸiler arasında isminin yayımlanmış olması gereklidir. Listede ismi olan tabip yine internet üzerindeki programı kullanarak tercihlerini belirtecek ve alacağı çıktıyı posta ya da kargo yoluyla SaÄŸlık Bakanlığına ulaÅŸtıracaktır.
  
  YerleÅŸtirme noter huzurunda kur’a çekimi suretiyle yapılmaktadır. Öncelikle tercih belirtenler için kur’a çekimi yapılmakta, ardından tercihlerine yerleÅŸtirilmeyenler ile hiç tercih yapmamış olanlar için genel bir kura çekimi yapılmaktadır.
   
• Gıyabımda kura çekilmesi ne demek?
  Mecburi hizmet, yerine getirilmesi gereken bir zorunluluk olarak ortaya konulmuÅŸ olmakla kiÅŸinin görev için müracaatı olması dahi atamasının yapılması öngörülmüÅŸtür. Gıyapta (yokluÄŸunda) kur’a çekilmesi de kiÅŸinin herhangi bir baÅŸvurusu olmamasına karşın mecburi hizmet yapacağı yerin belirlenmesi için kur’a çekiminin yokluÄŸunda yapılmasını ifade etmektedir.

• ÇektiÄŸim ya da gıyabımda çekilen yere ne kadar sürede gitmem gerekir? Gitmezsem ne olur?
  Mecburi hizmet yapılması gereken yerin belirlenmesinden sonra bu listeler SaÄŸlık Bakanlığı internet sayfasında ilan edilmektedir. Anılan ilan tebligat yerine geçmektedir. Ayrıca tabibin ikametgâhının bulunduÄŸu yer il saÄŸlık müdürlüÄŸüne de ilgilisine tebliÄŸ edilmek üzere atama evrakı gönderilmektedir. Mecburi hizmet yükümlüsü tabibin atama emrinin tebliÄŸinden itibaren en geç yirmi gün içinde atandığı yerde göreve baÅŸlaması gereklidir.

  Atandığı yere gitmeyen tabip istifa etmiÅŸ (müstafi) sayılır ve buna baÄŸlanan yaptırımlar uygulanır.

  Atandığı yere gitmeyen ya da mecburi hizmetini tamamlamadan istifa edenler bakımından, yeniden mecburi hizmete baÅŸlayana kadar geçen sürenin yükümlülük süresine eklenmesine iliÅŸkin ek yaptırım, söz konusu Yasa hükmünün Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesiyle ortadan kalkmıştır.

• Mecburi hizmeti sözleÅŸmeli personel ya da 657’ye tabi memur olarak yapma tercihim var mı?
  Mecburi hizmet 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca atanma yoluyla yerine getirilebileceÄŸi, 4924 sayılı Yasa uyarınca sözleÅŸme iliÅŸkisi biçimindeki bir çalışma yoluyla da yerine getirilebilir. Bu iki statüden birini seçmek yetkisi tabibe aittir.
   
• Mecburi hizmet sürem dolmadan istifa ya da görevini terk edersem ne olur?
  Mecburi hizmet süresini tamamlamadan görevden istifa edenler ya da istifa etmiÅŸ (müstafi) sayılanlar belirli süreyle yeniden memuriyete alınmazlar. Bu süre istifa edenler için 6 ay müstafi sayılanlar için ise 1 yıldır. Mecburi hizmet yükümlülüÄŸü bitmeden istifa eden ya da müstafi sayılanlar anılan yükümlülüÄŸü yerine getirmedikçe zorunlu hizmete tâbi mesleklerini icra edemezler.
   
• Müstafi sayılmak ne demek?
  Devlet memurlarının görevlerinden ayrılmalarında belirli usüllere uyulmaması sebebiyle kiÅŸinin istifa etmiÅŸ sayılmasına müstafi sayılmak denir. Devlet Memurları Yasasının 94. maddesinin ikinci fıkrasına göre çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteÄŸinin kabulüne kadar görevine devam eder. Memurun görevden ayrılma isteÄŸinin kabulünü ya da yerine gelecek kimsenin gelmesine kadar beklemesi gereken bir aylık süreyi beklemeksizin ayrılması durumunda müstafi sayılır.
   
• Mecburi hizmeti yerine getirmeden, istifa ederek ya da müstafi sayıldıktan sonra girdiÄŸim TUS’da SaÄŸlık Bakanlığı’na baÄŸlı eÄŸitim hastanelerine ait bir kadronun sınavını kazanırsam ne olur?
  2006 TUS Kılavuzunun 2.1.1 maddesine göre de “e) 657 sayılı Devlet Memuru Kanunu hükümlerine tabi olanlar için, istifa veya müstafi sayılan asistanlardan yeniden kamu görevine girebilmek için belirlenen yasal süresini asistanlık giriÅŸ sınavı günüden itibaren üç ay içinde bitirecek olanlar.” sınava baÅŸvurabilirler. Bu çerçevede, istifa sebebiyle memuriyete girilemeyen altı aylık sürenin, ya da müstafi sayılma halinde bir yıllık sürenin son üç ayı veya sonrasına denk gelen dönemde TUS sınavına girilmesi halinde kazanılan kadroya atama yapılacaktır.
   
• Mecburi hizmeti yerine getirmeden, istifa ederek ya da müstafi sayıldıktan sonra vakıf ya da resmi üniversitelerin uzmanlık kadrolarını tercih edip kazanırsam ne olur?
  Üniversitelerin tıpta uzmanlık kadrolarına YükseköÄŸretim Kanununun 50.maddesi uyarınca araÅŸtırma görevlisi olarak atama yapılmaktadırlar. AraÅŸtırma Görevlileri YÖK Personel Kanunu uyarınca, 657 Sayılı Yasa kapsamında devlet memuru deÄŸildirler. Bu nedenle 657 sayılı yasa kapsamında istifa edenler veya müstafi sayılanlar için yeniden kamu görevine girebilmek için belirlenen sürelerin araÅŸtırma görevliliÄŸi kadroları için uygulanmaması gerekir. Bu çerçevede, istifa sebebiyle memuriyete girilemeyen süre içinde TUS sonucuna göre üniversitelerin tıpta uzmanlık kadrolarından birinin kazanılması durumunda araÅŸtırma görevlisi olarak atamalarının yapılması gerekir.
   
• Mecburi hizmet TUS’a girmeme engel mi?
  Mecburi hizmet yapılırken TUS’a girilmesinin önünde bir engel bulunmadığı gibi aksine yasal düzenlemede bunun mümkün olduÄŸuna iliÅŸkin hükümler mevcuttur. Ancak halen uzman olanların ikinci bir uzmanlık eÄŸitimi yapmak istemeleri durumunda önce mecburi hizmeti bitirmeleri koÅŸul olarak getirilmiÅŸtir.
   
• Mecburi hizmette iken TUS’u kazanırsam ne olacak?
  Mecburi hizmet yapılırken TUS ile bir uzmanlık eÄŸitimine baÅŸlanması durumunda eksik kalan mecburi hizmet süresi uzman olduktan sonra yapılacak mecburi hizmet süresine ekleneceÄŸine iliÅŸkin yasa hükmü Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiÅŸtir. Bu nedenle pratisyen hekimlikte veya uzmanlıkta belirlenen süre tamamlanmadan uzmanlık ya da yan dal uzmanlığına baÅŸlanması halinde sadece anılan uzmanlık veya yan dal uzmanlığı ile ilgili mecburi hizmet yükümlülüÄŸü söz konusu olacaktır.
   
• AskerliÄŸimi yapmak için mecburi hizmetten ayrılabilir miyim? Askerlik yapmak isteyerek mecburi hizmete gitme yükümlüÄŸüm kalkar mı?
  Mecburi hizmet yükümlülüÄŸü sırasında askere gidilmesi mümkündür. Ancak askerlik ödevinin yerine getirildiÄŸi süre mecburi hizmet süresinden sayılmadığı gibi, askerliÄŸin bitiminde mecburi hizmetin kalan süresinin tamamlanması gerekir.
   
• SaÄŸlık raporu almam mecburi hizmet kurasına girmemi engeller mi?
  SaÄŸlık mazereti mecburi hizmet yapmayı engelleyen bir mazeret olmayıp hastalığın niteliÄŸine göre atama yapılacak yerin belirlenmesinde önem taşıyabilir. SaÄŸlık mazereti bulunanlar kura öncesinde durumu SaÄŸlık Bakanlığı’na belgesi ile birlikte ilettiklerinde bu durum atama kurasında deÄŸerlendirmeye alınır.
  
  Ayrıca kurası çekilip ataması yapılanların hastalanmaları halinde atandıkları yere gitmemelerinin gerekçesi olarak saÄŸlık raporunu gösterebilmeleri koÅŸuluyla ilgili yerde göreve baÅŸlamak rapor süresinin sonuna kadar ertelenir. Bir baÅŸka ifadeyle, ataması yapılan bir mecburi hizmet yükümlüsü atama kararının kendisine tebliÄŸinden önce hastalanması ve istirahat rapor verilmesi halinde atama kararının tebliÄŸi rapor sonrasına ertelenebileceÄŸi gibi bu arada tebliÄŸ edilmiÅŸ olsa da hükmünü rapor süresinin bitiminden doÄŸurmaya baÅŸlar. Ancak önemle belirtmek gerekir ki, atama öncesi ya da atandıktan sonra raporlu olarak geçirilen süreler mecburi hizmet sürelerinin hesabında dikkate alınmayacaktır.
   
• Uzman hekim olduktan sonra mecburi hizmet yükümlüÄŸüm olacak mı?
  Mecburi hizmet tabiplere, uzman tabiplere ve yan dal uzmanı tabiplere getirilmiÅŸ bir yükümlülüktür. Her statü için ayrı ayrı zorunlu hizmet getirilmiÅŸtir. Uzman hekimler de 05.07.2005 tarihinden sonra uzman olmuÅŸlar ise mecburi hizmet yükümlüsüdürler.
   
• Ben daha önce mecburi hizmet yaptım. Yeniden mecburi hizmet konulmasını kabul edemiyorum ne yapabilirim?
  Daha önceden mecburi hizmet yapmış olması sebebiyle yeniden mecburi hizmete tabi tutulmasının hukuka aykırı olduÄŸunu düÅŸünen uzmanlar ve yan dal uzmanları uzmanlık belgelerinin verilmemesi ve kendilerine yeniden mecburi hizmet uygulanması iÅŸleminin iptali için Ä°dare Mahkemesinde dava açabilirler. Bu davada 5371 sayılı Yasa’nın ilgili hükmünün Anayasa’ya aykırı olduÄŸu savı da ileri sürülebilir.
   
• Yan dal yapmak istiyorum, mecburi hizmeti nasıl erteleyebilirim?
  Yan dal uzmanlığı yapılmak istenmesi durumunda, daha önce yan dal uzmanlığı öÄŸrenimi yapmamış olmak koÅŸuluyla, ilgili sınava katılmak mümkündür. Anılan sınav sonucunda baÅŸarılı olunması durumunda ilgili alanda yan dal öÄŸreniminin sürdürülmesinde mecburi hizmet bir engel deÄŸildir.